DienTho.comĐiền Thổ
Láng giềng: ranh, lối đi, tường, mái

Cây nhà hàng xóm vươn sang đất mình: cành, rễ, quả rụng và cây có nguy cơ đổ

Cành cây nhà bên che mái, rễ làm nứt sân, cây mục nghiêng sang nhà mình: cách đề nghị tỉa, ai chịu khi cây đổ, quả rụng xử lý sao và vì sao không nên tự chặt.

A tall old jackfruit tree leans over a low boundary wall onto a neighbouring tiled roof in a Vietnamese village garden, wide shot from below, stormy sky, deep green tones

Cành, rễ cây nhà hàng xóm vươn sang đất nhà bạn thì bạn có quyền đề nghị họ tỉa, cắt; cây có nguy cơ đổ, gãy thì theo Bộ luật Dân sự 2015 chủ cây phải chặt hoặc xử lý, và nếu cây đổ gây thiệt hại thì chủ cây phải bồi thường. Điều không nên làm là tự trèo sang chặt hay đốn gốc, vì cây là tài sản của nhà bên.

Ở nông thôn, cây trên ranh thường có tuổi hơn cả hai ngôi nhà: cây mít ông nội trồng, hàng tre làm bờ rào, cây xoài cổ thụ. Chuyện cây vì vậy hay dính cả tình cảm lẫn tiền. Bài này phân loại các tình huống, nêu cách đề nghị tỉa, việc phải làm trước mùa mưa bão với cây có nguy cơ đổ, chuyện quả rụng, rễ cây làm nứt sân, và vài lưu ý khi chính nhà bạn trồng cây sát ranh.

Các tình huống cây trên ranh và hướng xử lý

Mỗi kiểu phiền phức do cây có mức độ khác nhau. Bảng dưới gợi ý cách nghĩ cho từng trường hợp, không thay cho thoả thuận cụ thể giữa hai nhà:

Tình huốngMức độAi loViệc nên làm
Cành vươn qua ranh, lá rụng đầy sân, tắc mángPhiền, chưa nguy hiểmChủ cây tỉa khi được đề nghịĐề nghị tỉa phần vượt ranh, hẹn ngày
Cành chạm, đè lên mái tôn, mái ngói nhà bạnCó thể gây hỏng máiChủ câyĐề nghị tỉa ngay, chụp ảnh chỗ chạm
Rễ ăn sang, đội nứt sân, nứt tường rào, chui vào bể nướcGây thiệt hại tài sảnChủ cây chịu thiệt hại do cây gây raLập biên bản, bàn cắt rễ, làm tường chắn rễ
Cây mục gốc, nghiêng sang nhà bạn, cành khô toNguy hiểm, nhất là mùa bãoChủ cây phải chặt hoặc xử lýĐề nghị bằng giấy, báo thôn nếu không làm
Cây mọc đúng trên ranh, hai nhà cùng trồngCây là mốc giới chungHai nhà cùng bảo vệ, hoa lợi chia đều trừ thoả thuận khácBàn nhau mọi việc chặt, tỉa

Với cây mọc đúng trên ranh, Bộ luật Dân sự 2015 coi đó là mốc giới chung: hai nhà cùng có nghĩa vụ bảo vệ, quả thu được chia đều nếu không thoả thuận khác. Một nhà tự ý chặt cây chung là xâm phạm phần của nhà kia, kể cả khi lý do là cây che nắng.

Đề nghị nhà bên tỉa cành: cách làm cho êm

Phần lớn chuyện cành cây được giải quyết bằng một lần nói chuyện đúng lúc. Trình tự gợi ý:

  1. Chọn thời điểm: trước mùa mưa bão, hoặc ngay sau một trận gió làm gãy cành. Lúc ấy nhà bên cũng đang lo nên dễ đồng ý.
  2. Chụp ảnh phần cành vượt ranh, chỗ chạm mái, lá tắc máng. Đứng ở ranh chụp ngước lên để thấy rõ phần nào nằm trên đất nhà bạn.
  3. Gặp chủ nhà, đề nghị cụ thể: "Anh chị cho tỉa mấy cành phía nhà em, phần qua ranh thôi, nhà em chịu một nửa tiền thợ."
  4. Thống nhất ngày, người làm, chỗ dựng thang, ai dọn cành. Cho thợ đứng trên đất nhà bạn nếu cần.
  5. Nếu nhà bên muốn giữ cành vì đang ra quả, bàn một mốc khác: tỉa sau mùa quả, nhưng trước mùa bão.
  6. Sau khi tỉa, chụp lại, ghi ngày vào sổ tay gia đình. Năm sau cành mọc lại thì nhắc theo đúng mốc đã thống nhất.

Nếu nói vài lần không được, đưa một tờ đề nghị ngắn, ghi rõ vị trí cây, phần cành vượt ranh, thiệt hại đã thấy và thời hạn mong họ tỉa. Giữ bản có chữ ký nhận. Tờ giấy này là căn cứ khi phải nhờ hoà giải ở thôn, và rất quan trọng nếu sau đó cây gãy đè lên nhà bạn.

Cây có nguy cơ đổ: việc phải làm trước mùa bão

Theo Bộ luật Dân sự 2015, khi cây cối có nguy cơ gây thiệt hại cho nhà bên, chủ cây phải chặt cây hoặc xử lý; nếu để cây đổ, gãy gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp thiệt hại hoàn toàn do lỗi người bị thiệt hại hoặc do sự kiện bất khả kháng. Chỗ hay cãi nhau chính là chữ "bất khả kháng": nhà có cây đổ thường nói "bão to, trời làm, không ai chịu". Nhưng nếu cây đã mục gốc, đã nghiêng, đã được nhà bên nhắc bằng giấy mà chủ cây không xử lý, thì rất khó coi là hoàn toàn do trời.

Vì vậy, với cây nghiêng sang nhà bạn, việc nên làm là đề nghị bằng văn bản trước mùa bão, có ảnh gốc mục, thân nghiêng, cành khô. Mẫu tự viết:

"Kính gửi ông [Lê Văn Tám], thửa số [18], thôn [Hạ]. Gia đình [Nguyễn Văn Tư], thửa số [19], đề nghị: cây mít trong vườn ông, sát ranh phía [bắc], thân nghiêng khoảng [30] độ về phía mái nhà bếp của gia đình [Tư], gốc có vết mục và kiến đục (ảnh chụp ngày [5/9] kèm theo). Mùa mưa bão sắp đến, gia đình đề nghị ông chặt hạ hoặc cắt bớt tán phía nhà [Tư] trước ngày [30/9]. Gia đình sẵn lòng cho thợ dùng sân để hạ cây. Người đề nghị ký tên."

Nếu đến hạn mà nhà bên không làm, mời trưởng thôn ra xem, đề nghị lập biên bản. Với cây đe doạ an toàn người ở, có thể phản ánh với uỷ ban cấp xã. Đừng tự cưa, vì nếu cây đổ lệch khi đang cưa, người làm hỏng lại chính là bạn.

Rễ cây làm nứt sân, nứt tường: xử lý thế nào

Xác định đúng là rễ. Đào thử một hố nhỏ ở chân chỗ nứt, phía đất nhà bạn. Rễ to bằng ngón tay trở lên chạy từ phía gốc cây nhà bên là dấu hiệu rõ. Chụp ảnh rễ trong hố, có thước đặt cạnh.

Bàn cách cắt rễ với chủ cây. Cắt rễ to sát gốc có thể làm cây yếu, dễ đổ. Nên mời người hiểu cây, cắt ở khoảng cách hợp lý và có thể làm tường chắn rễ bằng bê tông hoặc tấm nhựa dày chôn đứng dọc ranh, sâu khoảng nửa mét đến một mét tuỳ loại cây.

Thiệt hại thì chủ cây chịu. Theo nguyên tắc bồi thường thiệt hại do cây cối gây ra, chủ cây chịu chi phí sửa sân, sửa tường bị rễ đội nứt. Lấy báo giá của thợ làm căn cứ.

Đừng tự đổ thuốc diệt rễ. Thuốc ngấm sang gốc, làm chết cây của nhà bên là gây thiệt hại tài sản, lại có thể làm ô nhiễm giếng, ao xung quanh.

Ghi lại thoả thuận. Ai cắt, làm tường chắn dài bao nhiêu, chia tiền thế nào, sau này rễ đội lại thì ai lo. Một tờ giấy ngắn đủ để năm năm sau khỏi phải cãi lại từ đầu.

Mẫu thoả thuận tỉa cây và làm tường chắn rễ

Khi hai nhà đã bàn xong cách xử lý một cây lớn sát ranh, viết lại thành một tờ thoả thuận ngắn. Tờ giấy này hữu ích nhất vào năm thứ ba, thứ năm, khi cành mọc lại, rễ lại đội lên và người nhớ chuyện cũ đã khác. Mẫu gia đình tự viết, nếu cần chứng thực thì dùng lời văn theo hướng dẫn của nơi tiếp nhận:

"THOẢ THUẬN VỀ CÂY XOÀI SÁT RANH. Ông [Lê Văn Tám], chủ thửa số [18], và ông [Nguyễn Văn Tư], chủ thửa số [19], thôn [Hạ], thống nhất về cây xoài trong vườn ông [Tám], cách ranh khoảng [1,2] mét: 1. Hằng năm, sau mùa quả và trước ngày [31/7], ông [Tám] thuê thợ tỉa toàn bộ cành vượt qua ranh sang đất ông [Tư]; tiền thợ ông [Tám] trả [hoặc: mỗi bên một nửa]. 2. Ông [Tư] cho thợ đứng trên sân nhà mình để tỉa và dọn cành. 3. Ông [Tám] làm tường chắn rễ bằng bê tông dọc ranh dài [6] mét, sâu [80] phân, trong tháng [...]; chi phí ông [Tám] chịu. 4. Tiền sửa đoạn sân bị rễ đội nứt, theo báo giá [giả định 2,5 triệu đồng], ông [Tám] trả cho ông [Tư]. 5. Nếu cây có dấu hiệu mục, nghiêng, ông [Tám] cho chặt hạ, không để qua mùa bão. Lập ngày [...], hai bên và trưởng thôn chứng kiến ký."

Các điểm quan trọng trong mẫu: một mốc thời gian lặp lại hằng năm để khỏi phải nhắc, ai trả tiền thợ, ai cho mượn chỗ, và một điều khoản cho tình huống xấu nhất là cây mục. Nếu cây là cây chung trên ranh, sửa phần đầu thành "cây xoài do hai gia đình cùng trồng trên ranh" và chia đều mọi chi phí.

Quả rụng, lá rụng và những chuyện nhỏ dễ thành to

Không phải chuyện gì về cây cũng có luật trả lời rạch ròi. Với các chuyện nhỏ, tập quán và cách cư xử ở làng quan trọng hơn. Vài nguyên tắc hay được bà con chấp nhận:

  • Quả trên cành vươn sang vẫn là quả của chủ cây. Muốn hái thì hỏi; chủ cây muốn sang hái thì cũng hỏi nhà bên, không tự ý trèo rào.
  • Quả rụng xuống đất nhà bên thì tuỳ thoả thuận; ở nhiều làng, quả rụng ai nhặt người ấy ăn, nhưng nên nói rõ một lần để khỏi mang tiếng.
  • Lá rụng tắc máng nhà bên trong mùa thay lá: chủ cây nên tỉa bớt hoặc phụ thông máng, nhất là với cây lá to, rụng nhiều như bàng, xoài, mít.
  • Cây có hoa, quả gây ngứa, gây dị ứng, có gai sát lối đi: nên trồng lùi vào trong, hoặc tỉa phần sát ranh.
  • Cây thu hút ong, côn trùng làm tổ trên cành vươn sang mái nhà bên: chủ cây phối hợp xử lý tổ, không để nhà bên tự làm.

Nói ra những điều này lúc hai nhà còn vui vẻ, ví dụ khi biếu nhau rổ quả đầu mùa, dễ hơn nhiều so với lúc đã bực vì máng tắc, mái dột.

Khi chính nhà bạn định trồng cây sát ranh

Phần lớn tranh chấp về cây bắt đầu từ lúc trồng, mười, hai mươi năm trước. Nếu bạn đang làm vườn mới quanh nhà, vài điều nên tính: cây to tán rộng như mít, xoài, nhãn, bàng nên trồng cách ranh một khoảng tương xứng với tán khi lớn, ít nhất vài mét, để cành không vươn sang và rễ không đội tường nhà bên. Tre, trúc lan rễ rất mạnh, chỉ nên trồng sát ranh khi hai nhà đồng ý làm bờ rào chung và có tường chắn rễ.

Cây trồng làm hàng rào ngay trên ranh, như dâm bụt, chè tàu, nên được hai nhà cùng đồng ý; khi đó nó là mốc giới chung, hai nhà cùng cắt tỉa. Đừng trồng hàng rào cây hơi lệch sang đất nhà bên "cho đều", vì nhiều năm sau hàng cây ấy bị coi là ranh, lệch đi vài chục phân so với sổ.

Cuối cùng, nếu nhà bạn có cây lâu năm đã to, đã nghiêng, hãy tự kiểm tra trước mùa bão mà không đợi ai nhắc. Một lần thuê thợ tỉa rẻ hơn rất nhiều so với tiền sửa mái nhà bên và chuyện bồi thường sau khi cây gãy.

Câu hỏi thường gặp

Cây nhà hàng xóm vươn sang đất mình có được tự chặt không?

Không nên tự chặt, vì cây là tài sản của nhà bên. Bạn có quyền đề nghị họ tỉa phần vượt ranh; nếu họ không làm và cây gây thiệt hại hoặc nguy hiểm, nhờ hoà giải ở thôn, phản ánh với xã, rồi mới tính đường khởi kiện.

Cây nhà bên đổ vào nhà mình thì ai bồi thường?

Theo Bộ luật Dân sự 2015, chủ cây phải bồi thường thiệt hại do cây đổ, gãy gây ra, trừ khi thiệt hại hoàn toàn do lỗi người bị thiệt hại hoặc do sự kiện bất khả kháng. Nếu trước đó bạn đã nhắc bằng giấy mà họ không xử lý, căn cứ đòi bồi thường càng rõ.

Quả trên cành vươn sang đất nhà mình là của ai?

Quả trên cây vẫn là của chủ cây. Quả rụng xuống thì nhiều nơi theo tập quán hoặc thoả thuận giữa hai nhà. Cách êm nhất là nói rõ với nhau một lần, ví dụ quả rụng bên nào bên ấy nhặt.

Rễ cây làm nứt nền nhà thì đòi bồi thường thế nào?

Đào hố kiểm tra, chụp ảnh rễ, mời trưởng thôn hoặc tổ trưởng chứng kiến, lấy báo giá sửa chữa. Sau đó đề nghị chủ cây cắt rễ, làm tường chắn và chịu tiền sửa; không thoả thuận được thì đi hoà giải, khởi kiện.

Cây chung trên ranh có được một nhà tự chặt không?

Không. Cây trên ranh do hai nhà cùng trồng hoặc cùng công nhận là mốc giới chung, hai nhà cùng có nghĩa vụ bảo vệ. Muốn chặt hay tỉa mạnh phải được nhà kia đồng ý, tốt nhất có giấy.

Nhà bên không chịu chặt cây sắp đổ thì làm sao?

Gửi đề nghị bằng giấy có ảnh, mời thôn lập biên bản, phản ánh với uỷ ban cấp xã nếu cây đe doạ an toàn. Nếu cây đổ gây thiệt hại, các giấy tờ này là căn cứ đòi bồi thường; có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn khi cần khởi kiện.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138