Tường rào và cổng phía mặt đường phải đặt từ chỉ giới đường đỏ trở vào, không được lấn ra phần đất dành cho đường, và ở nhiều nơi còn bị giới hạn chiều cao, phần xây đặc, phần thoáng. Có phải xin phép hay không tuỳ khu vực: ở xóm thôn thường đi theo cùng quy định với ngôi nhà, ở tuyến phố có quy định kiến trúc thì hay có yêu cầu riêng.
Bài này không bàn chuyện tường giáp ranh với nhà bên, mà tập trung vào phía đường: đặt tường ở đâu, cao bao nhiêu, cổng mở thế nào, phần đất trong lộ giới có rào được không, và rào quanh phần đất vườn liền nhà thì cần lưu ý gì.
Vì sao tường rào mặt đường hay bị nhắc
Tường rào là công trình đầu tiên nhiều gia đình làm khi có đất, nhiều khi trước cả ngôi nhà. Làm vội, theo mép đường hiện có, theo hàng rào cây cũ, theo tường nhà bên. Thế là khi xã kiểm tra trật tự xây dựng hoặc khi đường được mở rộng, tường rào là thứ bị nhắc đầu tiên vì nó nằm sát mép đường nhất.
Một nguyên nhân khác: nhiều người nghĩ tường rào không phải "nhà" nên không ai quản. Thực tế tường rào là công trình xây dựng, có móng, có chiều cao, ảnh hưởng tới tầm nhìn giao thông và mỹ quan tuyến đường. Các quy chuẩn về quy hoạch xây dựng và quy định quản lý kiến trúc của địa phương thường có điều khoản về tường rào phía mặt đường: phần đặc bên dưới, phần thoáng bên trên, tổng chiều cao.
Thêm nữa, tường rào kiên cố xây trong lộ giới thì khi làm đường thường bị tháo mà khó được bồi thường như công trình hợp pháp. Bỏ ra một khoản xây tường đẹp rồi phải đập đi là chuyện gặp không ít ở các tuyến đường liên xã mở rộng trong những năm gần đây.
Đặt tường, đặt cổng: các tình huống hay gặp
Bảng dưới gom tình huống theo vị trí thửa đất. Con số khoảng lùi, chiều cao cụ thể không ghi ở đây vì do quy hoạch, quy định kiến trúc của từng nơi.
| Tình huống | Hướng chung | Việc cần hỏi |
|---|---|---|
| Đường xóm nhỏ, chưa có quy hoạch chi tiết | Đặt tường trên đất của mình, không lấn mép đường hiện trạng; có nơi yêu cầu lùi một khoảng | Xã có quy định lùi tường rào không, tính từ đâu |
| Đường liên xã, đường trục thôn đã có lộ giới | Đặt tường từ chỉ giới đường đỏ trở vào | Lộ giới bao nhiêu, mở đều hai bên hay một phía |
| Tuyến phố có quy định kiến trúc | Theo chiều cao, độ thoáng, vật liệu quy định | Quy định quản lý kiến trúc tuyến phố, có phải xin phép không |
| Đất có phần nằm trong lộ giới | Không xây tường kiên cố trên phần đó; có nơi cho rào tạm | Có được rào tạm không, phải cam kết gì |
| Đường cong, ngã ba, ngã tư | Tường góc thường phải vạt góc hoặc thấp, thoáng để không che tầm nhìn | Có quy định vạt góc ở vị trí này không |
| Cổng mở ra đường | Cánh cổng mở vào trong là cách an toàn; cổng mở ra chiếm lòng đường | Có quy định chiều mở cổng không |
Nếu đất ở góc đường, đừng xây tường đặc cao kín cả góc. Ngoài chuyện có thể trái quy định, nó che mất tầm nhìn của người đi đường và của chính gia đình bạn khi dắt xe ra.
Các bước xây tường rào mặt đường cho yên ổn
Thứ tự dưới đây áp được cho đa số đất ở nông thôn và các tuyến đường trong xã.
- Hỏi xã chỉ giới của con đường trước thửa đất, có quy định riêng về tường rào không, có phải xin phép hay thông báo không.
- Xác định ranh thửa phía đường theo sổ và theo hiện trạng; nếu đã từng hiến đất làm đường, đo theo hiện trạng sau khi hiến.
- Cắm cọc vị trí mặt ngoài tường rào, căng dây. Mặt ngoài tường, cả trụ cổng và gờ móng, đều phải nằm trong chỉ giới.
- Chọn kiểu tường: phần đặc thấp, phần trên thoáng bằng song sắt hoặc lưới, hợp với quy định chiều cao và độ thoáng nếu có.
- Thiết kế cổng mở vào trong hoặc trượt ngang. Chừa khoảng lùi cho xe vào nếu đường hẹp, để xe không phải dừng giữa đường khi mở cổng.
- Chụp ảnh vị trí cọc, móng, tường khi xây xong; lưu cùng sổ đỏ và câu trả lời của xã.
Nếu xây tường giáp ranh với nhà bên cùng lúc, nên thoả thuận với nhà bên trước về vị trí tường, tường riêng hay tường chung, và ghi lại bằng giấy có chữ ký hai nhà.
Rào quanh phần đất vườn liền nhà: những điều nên biết
Rào để bảo vệ thường không bị cấm. Hàng rào cây, rào lưới, cọc bê tông kéo dây quanh phần đất trồng cây lâu năm để giữ vườn thường được chấp nhận. Tường gạch kiên cố cao, có móng lớn trên đất nông nghiệp thì nên hỏi xã trước.
Rào không làm thay đổi loại đất. Có nhà rào kín cả thửa rồi coi như toàn bộ là đất ở. Rào xong, phần vườn vẫn là đất vườn; muốn làm nhà trên đó vẫn phải chuyển mục đích.
Không rào chặn lối đi chung, mương nước chung. Lối đi mà nhiều nhà vẫn dùng từ lâu, mương tưới chung chạy qua đất, không thể rào kín mà không thoả thuận. Đây là nguồn tranh chấp hay gặp giữa các hộ.
Rào đúng ranh, không theo hàng cây cũ. Hàng cây cũ, bờ đất cũ có khi lệch ranh trên sổ vài chục phân. Trước khi xây kiên cố, nên đo để chắc tường nằm trên đất của mình.
Ví dụ giả định: hai nhà cùng xây tường rào trên đường liên xã mới mở
Đường liên xã qua thôn được quy hoạch mở rộng, lộ giới mới rộng hơn mặt đường hiện có. Nhà anh Phúc và nhà chị Mai ở cạnh nhau, cùng định xây tường rào mới cho đẹp trước Tết.
Anh Phúc hỏi xã và được biết phần đất phía trước nhà anh có khoảng hai mét nằm trong lộ giới. Anh xây tường rào lùi vào sau chỉ giới đường đỏ, phần hai mét phía trước lát gạch làm sân, đặt chậu cây. Chị Mai xây theo mép tường rào cũ của bố mẹ để lại, sát mép đường, tường gạch đặc cao, cổng sắt mở ra ngoài. Những con số ở đây là giả định.
Hai năm sau đường được thi công. Tường rào nhà chị Mai nằm trong phạm vi thu hồi, phải tháo. Phần đất bị thu hồi được bồi thường theo quy định, nhưng bức tường xây sau khi đã có quy hoạch thì việc bồi thường khó khăn hơn. Nhà anh Phúc chỉ mất phần sân lát gạch. Một buổi đi hỏi xã của anh Phúc tiết kiệm được cả một bức tường.
Cổng, lối xe ra vào và rãnh thoát nước trước nhà
Đi kèm tường rào là cổng và lối xe ra vào. Ở nông thôn, trước nhiều thửa đất có rãnh thoát nước, mương tưới hoặc lề đất thấp hơn mặt đường. Để xe vào sân, các gia đình hay đổ một tấm bê tông bắc qua rãnh, hoặc lấp hẳn rãnh rồi đổ dốc dẫn từ mặt đường vào cổng.
Phần rãnh và lề trước nhà phần lớn nằm ngoài ranh thửa đất, thuộc phạm vi đường. Đổ cầu dẫn qua rãnh thường được chấp nhận nếu không làm tắc dòng chảy, nhưng lấp kín rãnh hay đổ dốc nhô ra lòng đường thì làm ngập cả xóm khi mưa lớn và hay bị nhắc. Cách làm thường được khuyên: để cống tròn hoặc tấm đan có khe thoát nước dưới cầu dẫn, dốc dẫn đặt trong phần đất của mình, mép dốc không cao hơn mặt đường.
Hỏi xã hoặc thôn trước khi làm, nhất là khi đường mới được bê tông hoá và có thiết kế rãnh chung cho cả tuyến. Nếu nhà bên cạnh đã làm cầu dẫn, nên làm cùng cao độ để nước chảy liền một dòng, tránh nhà mình thành chỗ đọng nước. Những việc nhỏ này là nguồn bất bình trong xóm nhiều hơn người ta tưởng.
Tường rào trên tuyến phố có quy định kiến trúc
Ở các phường, các trục đường chính đi qua trung tâm xã, tỉnh thường ban hành quy chế quản lý kiến trúc hoặc quy định riêng cho từng tuyến. Trong đó hay có các yêu cầu: tường rào phía mặt đường có phần đặc bên dưới không quá một chiều cao nhất định, phần trên phải thoáng, tổng chiều cao giới hạn; vật liệu và màu sắc hài hoà với tuyến phố; cổng không được làm mái vươn ra vỉa hè.
Với thửa đất nằm trên tuyến như vậy, tường rào thường được xem xét cùng với ngôi nhà trong hồ sơ xin phép. Nếu xây tường rào riêng, trước hoặc sau khi xây nhà, hỏi phường xem có phải xin phép không. Nhiều gia đình bị nhắc vì làm tường đặc toàn bộ cho kín đáo, trong khi tuyến phố yêu cầu tường thoáng.
Cách làm an toàn: xin văn bản thông tin quy hoạch kiến trúc của thửa đất, đưa cho người thiết kế làm luôn bản vẽ tường rào và cổng. Khi thi công, giữ đúng bản vẽ. Nếu muốn kín đáo hơn, dùng cây xanh trồng phía trong tường thoáng là cách vừa đúng quy định vừa đạt ý.
Câu nên hỏi cán bộ xã trước khi xây tường rào
Mang theo sổ đỏ, ảnh chụp mặt tiền thửa đất và một bản phác vị trí tường dự định.
- Con đường trước nhà có lộ giới không, chỉ giới đường đỏ nằm ở đâu so với mép đường hiện có?
- Tường rào phía mặt đường có quy định chiều cao tối đa, phần đặc, phần thoáng không?
- Xây tường rào ở đây có phải xin phép hay thông báo không?
- Đất góc đường có phải vạt góc tường rào không, vạt bao nhiêu?
- Phần đất nằm trong lộ giới có được rào tạm bằng lưới, cọc không, có phải ký cam kết tự tháo không?
- Có tuyến mương, đường điện, cống ngầm nào chạy dọc phía trước thửa đất phải chừa ra không?
Nếu xảy ra tranh chấp với nhà bên về vị trí tường hoặc với thôn về lối đi, nên hoà giải ở thôn trước; vướng mắc pháp lý có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.
Câu hỏi thường gặp
Xây tường rào ở nông thôn có phải xin giấy phép không?
Thường đi theo quy định chung của khu vực: ở xóm thôn không có quy định kiến trúc riêng thì hay không phải xin, ở tuyến đường có quy định riêng thì có thể phải xin hoặc thông báo. Hỏi xã theo số thửa trước khi xây.
Tường rào mặt đường được xây cao tối đa bao nhiêu?
Không có một con số chung cho mọi nơi. Chiều cao, phần đặc và phần thoáng theo quy chuẩn quy hoạch và quy định quản lý kiến trúc của địa phương. Hỏi xã để có con số áp dụng cho tuyến đường nhà bạn.
Cổng nhà có được làm cánh mở ra ngoài đường không?
Cánh cổng mở ra ngoài chiếm lòng đường và dễ gây tai nạn, nên nhiều nơi yêu cầu cổng mở vào trong hoặc trượt ngang. Kể cả khi chưa có quy định, mở vào trong vẫn là cách an toàn hơn.
Rào kín cả phần đất vườn thì có thành đất ở không?
Không. Rào chỉ là công trình bảo vệ, không làm thay đổi loại đất ghi trên sổ. Phần đất vườn vẫn là đất vườn cho tới khi được chuyển mục đích sang đất ở theo thủ tục.
Tường rào xây trong lộ giới có được bồi thường khi mở đường không?
Tường xây trước khi có quy hoạch thường được xem xét bồi thường theo quy định. Tường xây sau khi quy hoạch đã công bố, trên phần đất trong lộ giới, thường khó được bồi thường như công trình hợp pháp.
Nhà bên xây tường rào lấn sang đất mình phải làm sao?
Trao đổi trực tiếp trước, đối chiếu sổ và mốc ranh, nhờ tổ hoà giải ở thôn nếu không thống nhất. Khi hoà giải không thành, có thể yêu cầu cơ quan có thẩm quyền giải quyết; hỏi luật sư để biết bước đi phù hợp.