DienTho.comĐiền Thổ
Tách, hợp thửa đất ở

Tách thửa đất ở để bán một phần: tách sổ trước rồi bán hay ký bán rồi mới tách

Chủ đất ở muốn bán một phần thửa: so hai cách tách sổ trước hay bán kèm tách, trình tự, điều khoản đặt cọc khi chưa tách, thuế phí và rủi ro phía người bán.

A woman in her forties counts bundles of bricks stacked at the edge of her yard while a buyer couple inspects the empty half of the lot, wide shot, hazy afternoon

Muốn bán một phần thửa đất ở, chủ đất có hai cách: tự tách sổ đứng tên mình trước rồi mới bán thửa đã tách, hoặc đo tách, ký hợp đồng chuyển nhượng phần đất theo bản vẽ rồi nộp một hồ sơ để vừa tách vừa sang tên cho người mua. Tách trước thì chậm hơn nhưng chủ động và an toàn; bán kèm tách thì nhanh hơn nhưng hai bên phải tin nhau trong khoảng thời gian chờ.

Bài này viết cho người bán: so sánh hai cách, trình tự từng cách, điều khoản đặt cọc nên có khi đất chưa tách, ví dụ giả định, nghĩa vụ thuế phí, và những rủi ro người bán hay bỏ qua. Phía người mua có những lo lắng khác, không bàn kỹ ở đây.

Hai con đường: tách sổ trước hay bán kèm tách

Cách thứ nhất là tách thửa đứng tên chính mình. Chủ đất mời đo, nộp hồ sơ tách thửa, nhận hai sổ cùng đứng tên mình. Khi có người mua, chỉ việc công chứng hợp đồng chuyển nhượng thửa đã tách, người mua đi sang tên như mua một thửa nguyên. Giá thường dễ thương lượng hơn vì người mua thấy sổ riêng.

Cách thứ hai là bán kèm tách. Người bán và người mua thống nhất phần đất, mời đo, ký hợp đồng chuyển nhượng một phần thửa theo bản vẽ, rồi nộp một hồ sơ đăng ký biến động. Cơ quan đăng ký tách thửa và cấp sổ mới cho người mua, chỉnh lý sổ phần còn lại cho người bán. Cách này tiết kiệm một lượt thủ tục.

Trong cả hai cách, điều kiện tách thửa giống nhau: thửa đã có sổ, không tranh chấp, không kê biên, thửa mới và phần còn lại đạt mức tối thiểu của tỉnh, có lối đi ra đường công cộng. Nếu phần bán ra nhỏ hơn mức tối thiểu, chỉ có thể bán cho nhà liền kề để hợp ngay vào thửa của họ. Kiểm điều kiện trước rồi mới nói chuyện giá, kẻo đặt cọc rồi mới biết không tách được.

Một yếu tố nữa là thời điểm. Nếu tỉnh đang chuẩn bị sửa quyết định về diện tích tối thiểu, hoặc khu vực sắp có quy hoạch mở đường, việc tách sớm đứng tên mình giúp chốt được điều kiện hiện tại. Ngược lại, nếu chưa chắc có bán hay không, tách vội chỉ tốn tiền đo và lệ phí. Câu hỏi đáng đặt cho chính mình là: trong một hai năm tới, mình có chắc sẽ bán phần ấy không?

So sánh hai cách theo những gì người bán quan tâm

Bảng dưới đây giúp bạn chọn cách nào hợp với hoàn cảnh của mình:

Tiêu chíTách sổ trước rồi bánBán kèm tách
Thời gianHai lượt thủ tục, lâu hơnMột lượt, nhanh hơn
Chi phíCó thể thêm lệ phí cấp sổ cho lượt táchGọn hơn
Chủ độngBán cho ai, lúc nào cũng đượcPhụ thuộc người mua đã chốt
Rủi ro khi người mua đổi ýThấp, đất vẫn đứng tên mìnhCao hơn nếu đã đo theo yêu cầu riêng của người mua
Giá bánNgười mua yên tâm, thường dễ bánNgười mua thường đòi giảm vì chờ
Phù hợp khiChưa có người mua, muốn chia sẵnĐã có người mua tin cậy, muốn làm nhanh

Với gia đình định bán dần nhiều phần trong vài năm, tách sẵn thành các thửa đứng tên mình thường dễ quản lý hơn: phần nào chưa bán vẫn giữ sổ riêng, có thể thế chấp, cho con hoặc bán sau. Tuy vậy, mỗi thửa tách ra phải đạt mức tối thiểu ngay lúc tách.

Trình tự bán kèm tách

Nếu chọn bán kèm tách, đi theo thứ tự dưới đây. Ở mỗi bước, giữ giấy tờ bản sao cho cả hai bên:

  1. Hỏi bộ phận một cửa về điều kiện tách của thửa, mức tối thiểu và nơi nộp hồ sơ.
  2. Thống nhất với người mua phần đất, giá, cách trả tiền, ai chịu chi phí nào. Viết giấy đặt cọc.
  3. Mời đơn vị đo lập bản vẽ tách thửa theo phần đã thống nhất; người mua nên có mặt.
  4. Công chứng hoặc chứng thực hợp đồng chuyển nhượng phần đất theo đúng số liệu bản vẽ.
  5. Nộp hồ sơ đăng ký biến động kèm tách thửa: đơn, hợp đồng, bản vẽ, sổ đỏ bản gốc.
  6. Kê khai, nộp thuế thu nhập cá nhân của người bán và lệ phí trước bạ của người mua theo thông báo.
  7. Người mua nhận sổ mới, người bán nhận sổ phần còn lại. Thanh toán phần tiền cuối theo thoả thuận.

Sổ đỏ bản gốc nằm ở cơ quan đăng ký trong suốt thời gian xử lý. Người bán nên giữ giấy biên nhận hồ sơ, vì đó là giấy chứng minh sổ của mình đang ở đâu. Nếu người mua là người đi nộp, xin bản chụp giấy biên nhận ngay trong ngày, và hẹn cùng đi nhận kết quả để cả hai bên nhận sổ tận tay.

Đặt cọc khi đất chưa tách: điều khoản nên có

Giấy đặt cọc khi đất chưa tách là chỗ tranh chấp hay bắt đầu. Nên có ít nhất những điều khoản sau:

  • Mô tả phần đất bằng vị trí, kích thước dự kiến, diện tích dự kiến, ghi rõ "diện tích chính xác theo bản vẽ tách thửa".
  • Cách xử lý khi diện tích đo thực tế lệch so với dự kiến: tính tiền theo mét vuông thực tế, hay giữ giá trọn gói.
  • Trường hợp cơ quan có thẩm quyền không cho tách: trả lại cọc, không phạt.
  • Thời hạn ký hợp đồng chuyển nhượng sau khi có bản vẽ.
  • Ai chịu tiền đo, công chứng, thuế, lệ phí.
  • Phạt cọc khi một bên đổi ý vì lý do khác.

Mẫu một điều khoản, dùng tên giả định: "Diện tích chuyển nhượng dự kiến 100 mét vuông. Nếu diện tích theo bản vẽ tách thửa được cơ quan có thẩm quyền kiểm tra chênh lệch, giá chuyển nhượng được tính lại theo đơn giá đã thoả thuận nhân với diện tích thực tế. Nếu cơ quan có thẩm quyền không chấp thuận việc tách thửa, cô Thu hoàn trả toàn bộ tiền cọc cho anh Danh trong vòng mười ngày, hai bên không phạt cọc." Dùng mẫu hợp đồng của tổ chức công chứng khi ký chính thức.

Ví dụ giả định: cô Thu bán 100 mét vuông phía đông

Hoàn cảnh. Cô Thu có thửa đất ở 260 mét vuông, mặt tiền 13 mét. Cần tiền sửa nhà, cô định bán 100 mét vuông phía đông, mặt tiền 5 mét. Anh Danh ở xóm bên muốn mua. (Số liệu giả định.)

Kiểm điều kiện. Giả sử tỉnh yêu cầu tối thiểu 50 mét vuông, mặt tiền 4 mét. Phần bán 100 mét vuông, phần còn lại 160 mét vuông, mặt tiền 8 mét: đều đạt.

Chọn cách. Anh Danh muốn làm nhanh, cô Thu cũng tin anh vì là người quen. Hai bên chọn bán kèm tách, đặt cọc với điều khoản trả cọc nếu không tách được.

Khi đo. Bản vẽ ghi phần bán 98,6 mét vuông. Theo điều khoản đã ghi, tiền được tính lại theo diện tích thực tế. Không ai phải cãi nhau.

Phần còn lại của cô Thu. Trước khi ký, cô Thu kiểm lại: phần 160 mét vuông còn lại có nhà đang ở, đủ đất ở theo sổ, mặt tiền 8 mét, không cần lối đi. Cô cũng thoả thuận với anh Danh rằng bức tường mới giữa hai thửa do anh Danh xây trên đất của anh, không gác lên tường nhà cô.

Thuế. Cô Thu là người nộp thuế thu nhập cá nhân tính trên giá chuyển nhượng theo quy định, anh Danh nộp lệ phí trước bạ. Hai bên ghi rõ trong hợp đồng. Giá ghi trong hợp đồng là giá thật hai bên thoả thuận.

Rủi ro người bán hay bỏ qua

Người bán thường lo nhận đủ tiền, mà quên những điều sau:

  • Phần còn lại sau khi bán có còn đủ đất ở cho nhà mình không, nhất là khi thửa có nhiều loại đất và đất ở bị chia theo phần bán.
  • Lối đi: bán phần mặt đường thì phần phía trong của mình ra đường bằng lối nào.
  • Sổ ghi hộ gia đình hoặc tài sản chung vợ chồng: thiếu một chữ ký thì hợp đồng không công chứng được.
  • Nhận đủ tiền bằng giấy tay trước khi công chứng, sau đó người mua không đi làm thủ tục, đất vẫn đứng tên mình nhưng người ta đã xây.
  • Ghi giá trong hợp đồng thấp hơn giá thật để giảm thuế: vừa sai luật, vừa bất lợi cho chính người bán khi có tranh chấp đòi lại tiền.
  • Không đặt điều kiện về tường rào, cửa sổ, nước thải giữa hai thửa trước khi người mua xây.

Nếu người mua đã trả tiền và xây mà không chịu làm thủ tục, hoặc ngược lại, đó là tranh chấp hợp đồng. Nên hoà giải ở thôn, tổ dân phố trước; nếu không thành, có thể hỏi luật sư trên AI Cố Vấn về việc khởi kiện tại toà.

Giấy tờ người bán mang theo khi công chứng

Buổi công chứng hay phải hoãn vì thiếu một tờ giấy phía người bán. Kiểm đủ danh sách dưới đây trước khi hẹn người mua:

  • Sổ đỏ bản gốc của thửa đất, không phải bản sao.
  • Bản vẽ tách thửa đã được kiểm tra, ký duyệt, nếu bán kèm tách.
  • Giấy tờ tuỳ thân còn hạn của người đứng tên; nếu đứng tên hai vợ chồng thì cả hai cùng có mặt hoặc có giấy uỷ quyền công chứng.
  • Giấy chứng nhận kết hôn, hoặc giấy xác nhận tình trạng hôn nhân nếu đất là tài sản riêng của một người.
  • Văn bản đồng ý của các thành viên có chung quyền nếu sổ ghi hộ gia đình.
  • Văn bản giải chấp hoặc đồng ý của ngân hàng nếu đất từng thế chấp.
  • Giấy tờ chứng minh thông tin thay đổi, như số căn cước mới khác số trên sổ cũ.

Người bán nên đọc trước dự thảo hợp đồng do tổ chức công chứng soạn, kiểm số thửa, diện tích, giá, phương thức thanh toán, ai nộp thuế phí. Sửa dự thảo trước khi ký thì không tốn gì, sửa sau khi đã công chứng là một lượt thủ tục mới.

Câu hỏi thường gặp

Bán một phần đất bằng giấy tay có hợp pháp không?

Hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất phải công chứng hoặc chứng thực theo quy định. Giấy tay không đủ để sang tên. Có thể dùng giấy tay để đặt cọc, nhưng nên tiến tới hợp đồng công chứng càng sớm càng tốt.

Đất đang thế chấp ngân hàng có bán một phần được không?

Cần sự đồng ý của ngân hàng. Thường người bán phải trả nợ hoặc ngân hàng đồng ý giải chấp phần đất bán, rút sổ để làm thủ tục. Bàn với ngân hàng trước khi nhận cọc của người mua.

Người mua có thể đứng tên luôn khi tách không?

Có, đó chính là cách bán kèm tách. Sau khi hồ sơ được giải quyết, sổ mới của thửa tách ra đứng tên người mua. Người bán không phải đứng tên thửa ấy lần nào.

Bán phần đất có nhà thì có phải khai nhà trong hợp đồng không?

Có. Nếu phần bán có nhà hoặc công trình, hợp đồng phải ghi rõ tài sản gắn liền với đất được chuyển nhượng cùng. Nếu nhà chưa được ghi trên sổ, hỏi tổ chức công chứng cách mô tả và hệ quả khi sang tên.

Bán một phần thì sổ cũ của người bán xử lý thế nào?

Cơ quan đăng ký sẽ cấp sổ mới cho phần còn lại hoặc chỉnh lý biến động trên sổ cũ, tuỳ hướng dẫn hiện hành. Người bán nhận lại sổ cho phần mình giữ, thể hiện diện tích sau khi đã tách.

Có nên bán trước cho người thân bằng giấy viết tay rồi sau này mới tách không?

Không nên. Người thân cũng có thể thay đổi, có thể mất, con cháu họ có thể không biết thoả thuận. Làm đúng thủ tục ngay giúp giữ quan hệ gia đình hơn là để mập mờ vài năm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138