Thuế đất ở hằng năm bằng diện tích đất ở nhân giá một mét vuông dùng để tính thuế, rồi nhân thuế suất: phần trong hạn mức chịu mức thấp nhất, phần vượt chịu mức cao hơn theo bậc. Với phần lớn hộ ở nông thôn và thị trấn, con số này chỉ vài trăm nghìn đồng một năm, có nhà còn thấp hơn. Chỉ những thửa đất ở rất rộng hoặc ở vị trí giá cao mới thành khoản đáng kể.
Thuế này theo Luật Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp năm 2010 (cách tính có thể được điều chỉnh khi luật mới thay thế, nên dặn kiểm lại khi có tin sửa luật). Nó khác hẳn tiền sử dụng đất nộp một lần khi chuyển mục đích. Dưới đây là cách tự tính, ví dụ với số giả định, cách đọc thông báo thuế hằng năm và những lúc phải khai lại.
Thuế đất ở hằng năm khác tiền sử dụng đất thế nào
Ở quầy một cửa, nhiều bà con hỏi "nộp tiền lên thổ cư rồi sao năm nào cũng còn thu thuế". Hai khoản này khác bản chất. Tiền sử dụng đất là khoản nộp một lần để được dùng đất vào mục đích đất ở, như mua quyền dùng lâu dài. Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp là thuế tài sản nộp đều đặn mỗi năm khi bạn đang giữ đất ở, giống như người có xe thì có phí đường bộ.
Vì là thuế theo năm, nó gắn với người đang đứng tên sử dụng đất trong năm đó. Bán đất giữa năm thì hai bên thường thoả thuận ai nộp phần năm đó, nhưng với cơ quan thuế, người có tên trong sổ thuế là người nhận thông báo. Đất chưa có sổ mà đang ở ổn định thì người đang sử dụng vẫn là người nộp thuế.
Đất vườn, đất trồng cây lâu năm trong cùng thửa không thuộc diện chịu thuế này; phần đó là đất nông nghiệp và thuế sử dụng đất nông nghiệp hiện đang được miễn trong hạn mức theo chính sách của Quốc hội. Vì vậy khi bạn chuyển thêm vườn sang đất ở, phần diện tích mới đó bắt đầu chịu thuế đất ở hằng năm từ năm được chuyển.
Công thức và ba bậc thuế suất
Công thức chung: số thuế = diện tích đất ở tính thuế × giá một mét vuông tính thuế × thuế suất. Thuế suất chia bậc theo hạn mức đất ở của tỉnh như sau:
| Phần diện tích | Thuế suất | Ghi chú |
|---|---|---|
| Trong hạn mức | 0,03% | Hầu hết hộ ở nông thôn chỉ có phần này |
| Vượt hạn mức nhưng không quá ba lần hạn mức | 0,07% | Gấp hơn hai lần bậc đầu |
| Vượt quá ba lần hạn mức | 0,15% | Thửa đất ở rất rộng |
| Đất lấn, chiếm | 0,2% | Không áp hạn mức, không được miễn giảm |
Giá một mét vuông tính thuế lấy theo bảng giá đất của tỉnh theo đúng vị trí thửa và cách luật thuế quy định thời điểm áp giá; có giai đoạn giá tính thuế được giữ ổn định nhiều năm. Từ khi bảng giá đất ban hành theo từng năm, cách lấy giá có thể được hướng dẫn lại, nên khi thấy thuế năm nay đổi khác năm trước thì hỏi cơ quan thuế giá đang áp là giá năm nào. Hạn mức dùng để chia bậc là hạn mức đất ở do tỉnh quy định.
Ví dụ giả định: nhà anh Bảy có 300 m² đất ở
Các con số là giả định để minh hoạ. Thửa nhà anh Bảy có 300 m² đất ở, giá tính thuế 2.000.000 đồng/m², hạn mức đất ở của xã giả định 200 m².
| Phần | Phép tính | Thuế một năm |
|---|---|---|
| 200 m² trong hạn mức | 200 × 2.000.000 × 0,03% | 120.000 đồng |
| 100 m² vượt hạn mức | 100 × 2.000.000 × 0,07% | 140.000 đồng |
| Cộng | 260.000 đồng | |
| Nếu toàn bộ 300 m² trong hạn mức | 300 × 2.000.000 × 0,03% | 180.000 đồng |
Chỉ 100 m² vượt hạn mức đã chiếm hơn nửa số thuế. Đó là lý do bài về chuyển đất vườn luôn dặn đừng lên đất ở quá nhu cầu: tiền sử dụng đất trả một lần, còn thuế phần vượt trả năm này qua năm khác. Với hộ chỉ có đất ở trong hạn mức ở vùng giá thấp, số thuế có thể chỉ vài chục nghìn đồng; một số khoản thuế quá nhỏ từng được Quốc hội cho miễn trong từng giai đoạn, hỏi cơ quan thuế xem chính sách đó năm nay còn áp dụng không.
Khi nào phải khai, khi nào không cần
Lần đầu có đất ở. Khi được cấp sổ lần đầu, được chuyển mục đích sang đất ở, nhận chuyển nhượng, nhận tặng cho hay thừa kế đất ở, người sử dụng đất phải khai thuế lần đầu. Thường hồ sơ đất đai chuyển sang cơ quan thuế kèm thông tin, nhưng bạn vẫn nên hỏi có phải nộp tờ khai riêng không.
Những năm sau, không đổi gì. Không phải khai lại hằng năm. Cơ quan thuế tự tính và gửi thông báo, nhiều xã giao cho người thu thuế uỷ nhiệm ở thôn, tổ dân phố đến từng nhà.
Có biến động. Tách thửa, hợp thửa, chuyển thêm diện tích đất ở, đổi người đứng tên, được miễn giảm mới thì khai bổ sung trong thời hạn quy định kể từ ngày phát sinh. Không khai thì năm sau vẫn nhận thông báo theo số liệu cũ, sai cả hai chiều.
Có nhiều thửa đất ở trong tỉnh. Phải khai tổng hợp và chọn một thửa để tính hạn mức. Chuyện này phức tạp hơn, nên đọc kỹ trước khi đánh dấu vào tờ khai.
Hạn nộp, nộp ở đâu và giữ gì
Thông báo thuế ghi rõ hạn và số tiền. Những điều nên biết:
- Năm đầu tiên nộp theo hạn ghi trên thông báo lần đầu, thường tính bằng ngày kể từ khi nhận thông báo.
- Từ năm thứ hai có thể nộp một lần trong năm hoặc chia hai kỳ, hạn thường rơi vào khoảng giữa năm và cuối tháng mười; lấy hạn trên thông báo của nhà bạn làm chuẩn.
- Nộp qua người thu uỷ nhiệm ở thôn, tổ dân phố thì nhận biên lai ngay, kiểm tên, số thửa, năm thuế trước khi đưa tiền.
- Nộp qua ngân hàng, ứng dụng hoặc cổng dịch vụ công thì lưu ảnh chứng từ có mã giao dịch.
- Giữ biên lai ít nhất vài năm, vì khi bán, tặng cho hay xin cấp đổi sổ, có nơi hỏi đã hoàn thành thuế đất các năm chưa.
Chậm nộp phát sinh tiền chậm nộp tính theo ngày theo Luật Quản lý thuế. Với khoản thuế vài trăm nghìn thì số tiền phạt nhỏ, nhưng nợ thuế đất có thể làm vướng khi bạn làm thủ tục khác về thửa đất.
Lỗi hay gặp với thuế đất ở
Những tình huống dưới đây gặp nhiều ở xã:
- Tính thuế trên cả phần vườn. Chỉ diện tích ghi đất ở mới chịu thuế này.
- Sổ thuế còn tên cha mẹ đã cho con đất. Sang tên xong không khai, thông báo vẫn gửi người cũ.
- Đã tách thửa nhưng vẫn tính chung một thửa. Thường khiến phần vượt hạn mức bị tính sai.
- Không biết mình được miễn giảm. Người có công, hộ nghèo, hộ ở vùng đặc biệt khó khăn có thể được miễn hoặc giảm; phải có hồ sơ đề nghị.
- Đất có ghi nợ tiền sử dụng đất vẫn phải nộp thuế đất hằng năm; ghi nợ không thay cho thuế.
Nếu thông báo năm nay khác hẳn năm trước, mang thông báo hai năm đến hỏi cơ quan thuế hoặc người thu ở thôn. Phần lớn là do đổi giá tính thuế, đổi diện tích sau đo đạc hoặc tách thửa mà bạn chưa để ý.
Đọc thông báo thuế đất ở: từng dòng nghĩa là gì
Thông báo nộp thuế sử dụng đất phi nông nghiệp mỗi tỉnh trình bày hơi khác, nhưng thường có những dòng dưới đây. Đặt sổ đất cạnh thông báo để đối chiếu từng dòng:
| Dòng trên thông báo | Kiểm với gì | Sai hay gặp |
|---|---|---|
| Tên người nộp thuế, mã số thuế | Tên trên sổ đất hiện tại | Còn tên cha mẹ dù đã sang tên cho con |
| Số thửa, tờ bản đồ, địa chỉ thửa | Trang mô tả thửa trên sổ | Thửa đã tách nhưng thông báo còn số thửa cũ |
| Diện tích đất ở tính thuế | Diện tích đất ở trên sổ, không phải cả thửa | Cộng nhầm cả phần vườn |
| Diện tích trong hạn mức và vượt hạn mức | Hạn mức đất ở của tỉnh | Không chia bậc hoặc chia sai |
| Giá một mét vuông tính thuế | Bảng giá đất đúng vị trí | Lấy giá mặt đường cho thửa trong ngõ |
| Số thuế miễn, giảm | Quyết định miễn giảm nếu có | Có diện được giảm nhưng không thấy dòng này |
| Số thuế phải nộp, hạn nộp | Phép tính của bạn | Cộng cả tiền chậm nộp năm trước |
Dòng nào chưa khớp, viết vài câu đề nghị kiểm tra gửi cơ quan thuế hoặc nhờ người thu uỷ nhiệm ở thôn chuyển lên, kèm bản sao trang sổ. Ví dụ: "Gia đình ông Nguyễn Văn A đề nghị kiểm tra lại diện tích tính thuế năm nay. Thông báo ghi 450 m², trong khi giấy chứng nhận ghi đất ở 200 m², đất trồng cây lâu năm 250 m². Gia đình gửi kèm bản sao giấy chứng nhận." Mẫu này chỉ minh hoạ; dùng mẫu và cách nộp hiện hành của cơ quan thuế nơi bạn ở.
Mới chuyển vườn lên đất ở hoặc mới xây nhà: thuế đổi ra sao
Trường hợp phổ biến nhất ở nông thôn là gia đình vừa chuyển một phần vườn sang đất ở để con làm nhà. Từ năm có quyết định chuyển, phần diện tích đó trở thành đất ở và bắt đầu chịu thuế hằng năm. Nếu tổng đất ở sau khi chuyển vượt hạn mức, phần vượt chuyển sang bậc thuế cao hơn. Năm đầu, thuế thường tính theo số tháng còn lại trong năm hoặc theo hướng dẫn của cơ quan thuế, nên đừng ngạc nhiên nếu thông báo năm đầu lẻ.
Xây nhà không làm thay đổi thuế đất ở, vì thuế này tính trên đất chứ không tính trên nhà. Một căn nhà hai tầng và một mảnh đất trống cùng diện tích, cùng vị trí, nộp cùng số thuế đất. Điều làm thay đổi là diện tích đất ở, giá tính thuế và người đứng tên. Nhà chỉ bị tính khi phát sinh các khoản khác như lệ phí trước bạ lúc sang tên, hoặc thuế khi cho thuê nhà có thu nhập.
Khi cha mẹ tách thửa cho con, mỗi thửa sau tách là một đơn vị khai thuế riêng. Con đứng tên thửa mới thì con nhận thông báo, dùng hạn mức của mình; cha mẹ giữ thửa cũ thì diện tích đất ở của cha mẹ giảm đi. Nhiều trường hợp tổng thuế cả nhà sau khi tách còn thấp hơn trước, vì không còn phần vượt hạn mức dồn vào một người.
Câu hỏi thường gặp
Thuế đất ở hằng năm có phải nộp nếu chưa có sổ không?
Có. Người đang sử dụng đất ở ổn định là người nộp thuế, kể cả khi chưa được cấp sổ. Biên lai nộp thuế các năm còn là một loại giấy tờ hữu ích khi sau này làm hồ sơ cấp sổ lần đầu.
Đất vườn có phải nộp thuế này không?
Không. Thuế sử dụng đất phi nông nghiệp chỉ tính trên phần đất ở và đất phi nông nghiệp khác. Đất vườn, đất trồng cây lâu năm là đất nông nghiệp, thuế sử dụng đất nông nghiệp trong hạn mức hiện đang được miễn.
Vì sao năm nay thuế đất tăng dù không xây thêm gì?
Thường do giá tính thuế đổi theo bảng giá đất mới, do diện tích đất ở thay đổi sau đo đạc, tách hoặc chuyển mục đích, hoặc do hết chính sách miễn cho khoản thuế nhỏ. Hỏi cơ quan thuế giá và diện tích đang áp.
Ai nộp thuế đất khi cha mẹ đã cho con nhưng chưa sang tên?
Về giấy tờ, cơ quan thuế vẫn gửi thông báo theo người đứng tên. Trong nhà có thể thoả thuận con nộp, nhưng nên làm thủ tục tặng cho và khai thuế cho người mới để tránh rắc rối về sau.
Có được miễn thuế đất ở cho người có công không?
Người có công với cách mạng, hộ nghèo và một số đối tượng khác có thể được miễn hoặc giảm thuế đất ở trong hạn mức. Phải nộp hồ sơ đề nghị kèm giấy tờ chứng minh, không tự động được trừ.
Mất biên lai các năm trước thì sao?
Cơ quan thuế lưu dữ liệu nộp thuế. Bạn có thể đề nghị xác nhận tình trạng nộp thuế của thửa đất. Từ nay nên chụp lại biên lai hoặc giữ chứng từ điện tử cho đủ.