DienTho.comĐiền Thổ
Mua đất ở trong khu dân cư

Mua đất trong ngõ xóm: đo bề rộng ngõ, hỏi lối đi chung và hệ quả khi làm nhà

Mảnh đất ở nằm sâu trong ngõ: phân biệt đường thôn, ngõ chung và lối đi nhờ, kiểm trên giấy và ngoài thực địa, mẫu thoả thuận lối đi và hệ quả khi làm nhà.

A man pushes a motorbike loaded with sacks down a narrow concrete alley between brick walls toward a far gate, seen from behind, low morning sun, long shadows

Trước khi mua mảnh đất ở trong ngõ, bạn cần biết lối vào thuộc loại nào: đường thôn công cộng, ngõ chung của vài hộ, hay lối đi nhờ qua đất nhà khác; rồi đo bề rộng ở chỗ hẹp nhất. Loại lối vào quyết định bạn có chắc chắn đi lại được lâu dài không, có tách thửa và xin phép xây được không, và giá mảnh đất nên tính thế nào.

Đất trong ngõ thường rẻ hơn đất mặt đường thôn, và chênh lệch đó có lý do. Phần dưới hướng dẫn kiểm lối vào trên giấy tờ và ngoài thực địa, giải thích quyền về lối đi qua theo Bộ luật Dân sự 2015, một mẫu thoả thuận lối đi và những chỗ người mua hay bỏ sót.

Ba loại lối vào và mức chắc chắn

Nhìn ngoài thì ba loại này giống nhau, đều là một con ngõ bê tông. Khác biệt nằm ở ai có quyền với mặt đất của con ngõ:

Loại lối vàoThường thể hiện thế nàoMức chắc chắn với người muaCần kiểm
Đường thôn, ngõ công cộngLà đường giao thông trên bản đồ địa chính, không thuộc thửa của hộ nàoCao, ai cũng được điCó nằm trong kế hoạch mở rộng không
Ngõ chung của vài hộMột thửa riêng đứng tên chung các hộ, hoặc mỗi hộ góp một dải đất của thửa mìnhTrung bình, phụ thuộc thoả thuận giữa các hộSổ của từng hộ có trừ phần ngõ không, có giấy thoả thuận không
Lối đi nhờ qua đất nhà khácNằm trong thửa đất của nhà bên, sổ của họ vẫn tính phần lốiThấp nếu chỉ thoả thuận miệngCó văn bản về quyền lối đi không, đã đăng ký chưa

Mảnh đất có lối đi nhờ không phải là không mua được, nhưng giá phải phản ánh rủi ro, và quyền lối đi phải được làm rõ bằng văn bản trước khi trả tiền.

Kiểm trên giấy tờ

Mang số tờ, số thửa của mảnh đất định mua và các thửa xung quanh, hỏi bộ phận địa chính xã hoặc tra tại văn phòng đăng ký đất đai:

  • Trên bản đồ địa chính, con ngõ có được vẽ thành đường giao thông riêng không, hay nằm trong thửa của một hộ nào đó.
  • Sơ đồ thửa trên sổ của người bán có thể hiện cạnh tiếp giáp ngõ không, cạnh đó ghi tiếp giáp gì.
  • Nếu ngõ nằm trong thửa của hộ khác, sổ của họ có ghi chú gì về lối đi chung không.
  • Có văn bản thoả thuận lối đi giữa các hộ, có công chứng, chứng thực, hoặc có ghi vào hồ sơ địa chính không.
  • Ngõ có nằm trong quy hoạch mở rộng của thôn, xã không; nếu mở rộng thì lấy đất phía nào.

Nếu cán bộ cho biết ngõ là đường giao thông công cộng trên bản đồ, phần lớn nỗi lo về lối đi đã được giải quyết. Nếu ngõ nằm trong thửa nhà khác, mọi chữ "đi lâu rồi, không ai nói gì" cần được thay bằng giấy tờ.

Kiểm ngoài thực địa

Đi bộ từ đường thôn vào tới cổng mảnh đất, mang thước dây và hỏi người trong ngõ:

  • Bề rộng chỗ hẹp nhất, thường là đoạn có bậc thềm, bồn hoa, mái che của nhà ven ngõ. Ghi số đo và chụp ảnh.
  • Xe gì vào được: xe máy chở hàng, xe ba gác chở vật liệu, ô tô nhỏ. Việc xây nhà cần chở cát, gạch, sắt; ngõ quá hẹp thì chi phí vận chuyển tăng đáng kể.
  • Ngõ cụt hay ngõ thông: ngõ cụt thì mảnh đất cuối ngõ phụ thuộc hoàn toàn vào sự cởi mở của các nhà phía ngoài.
  • Rãnh thoát nước, đường ống chạy dọc ngõ thuộc ai, nước thải của mảnh đất sẽ thoát ra đâu.
  • Cổng chung, giờ khoá cổng: có ngõ chung đặt cổng, khoá ban đêm. Biết trước để khỏi bất ngờ.
  • Không khí trong ngõ: hỏi chuyện vài nhà, xem họ đón người mới thế nào, có ai đang bất hoà về lối đi không.

Bề rộng ngõ còn ảnh hưởng tới phép xây và tách thửa: nhiều tỉnh quy định thửa đất mới phải có lối đi tối thiểu một bề rộng nhất định, và chỉ giới xây dựng ở ngõ nhỏ có thể khác mặt đường. Hỏi xã con số đang áp dụng ở khu vực.

Quyền về lối đi qua theo Bộ luật Dân sự 2015

Bộ luật Dân sự 2015 cho phép chủ bất động sản bị vây bọc, không có lối đi ra đường công cộng, được yêu cầu chủ bất động sản liền kề dành cho một lối đi hợp lý. Vị trí, chiều dài, chiều rộng lối đi do các bên thoả thuận, bảo đảm thuận tiện và ít gây phiền hà nhất cho bên có đất bị mở lối; người được mở lối phải đền bù, trừ khi có thoả thuận khác. Không thoả thuận được thì có thể yêu cầu toà án xác định.

Điều này có nghĩa là mảnh đất bị vây bọc không bị "chết" hoàn toàn về lối đi. Nhưng với người mua, đó là một quyền phải đi đòi, có thể mất thời gian, tiền đền bù và tình làng nghĩa xóm. Khác với lối đi đã được thoả thuận rõ ràng bằng văn bản từ trước.

Khi mảnh đất được chuyển nhượng, quyền về lối đi qua đã xác lập theo thoả thuận hoặc theo phán quyết thường gắn với bất động sản, nghĩa là bạn mua đất thì được hưởng tiếp. Còn lối đi nhờ chỉ dựa trên sự cho phép miệng của nhà bên thì gắn với quan hệ cá nhân giữa hai chủ cũ, đổi chủ là có thể đổi thái độ. Vì vậy câu cần hỏi người bán là: lối đi này có giấy tờ gì không, ký với ai, năm nào.

Lối vào ảnh hưởng tới những việc gì sau khi mua

Người mua hay chỉ nghĩ tới chuyện đi lại hằng ngày. Thật ra loại lối vào và bề rộng ngõ kéo theo nhiều việc khác trong suốt thời gian dùng mảnh đất. Bảng dưới gom lại để bạn tính trước:

ViệcLối vào là đường công cộng, đủ rộngLối đi nhờ hoặc ngõ rất hẹp
Xin phép xây, xác định chỉ giớiTheo quy định chung của khu vựcCó thể bị hỏi về lối đi, chỉ giới khác, phải giải trình
Tách thửa cho con sau nàyThường đáp ứng điều kiện lối điDễ không đủ điều kiện lối đi tối thiểu của tỉnh
Chở vật liệu, xe cứu hoả, xe cấp cứuVào tận nơiPhải trung chuyển, chi phí cao, nguy hiểm khi có sự cố
Vay vốn thế chấp bằng đấtNgân hàng định giá bình thườngĐịnh giá thấp hơn, có nơi từ chối
Bán lại về sauDễ bán, giá theo mặt bằng chungÍt người mua, phải giảm giá, người mua sau cũng hỏi đúng câu bạn đang hỏi
Quan hệ láng giềngÍt va chạm về lối điMọi việc sửa ngõ, đặt ống, đậu xe đều cần thoả thuận

Không phải để nản lòng: đất trong ngõ vẫn là lựa chọn hợp lý cho rất nhiều gia đình, nhất là khi ngõ là đường công cộng và nhà trong ngõ sống hoà thuận. Bảng này chỉ để bạn trả đúng giá cho những gì mình nhận được, và biết trước việc gì cần giấy tờ.

Mẫu thoả thuận lối đi để tham khảo

Nếu lối vào nằm trên đất nhà bên, nên đề nghị người bán cùng chủ đất có lối đi lập thoả thuận trước khi bạn mua, hoặc ba bên cùng ký. Mẫu dưới đây tự soạn, tên và số liệu giả định; khi ký thật, nên công chứng hoặc chứng thực và hỏi cơ quan đăng ký về việc ghi nhận quyền lối đi vào hồ sơ địa chính:

VĂN BẢN THOẢ THUẬN LỐI ĐI. Bên có đất dành lối đi: ông Vũ Văn Khải, thửa số 88, tờ bản đồ số 4. Bên được sử dụng lối đi: chủ sử dụng thửa số 90, tờ bản đồ số 4, hiện là bà Lương Thị Tình, và người nhận chuyển nhượng thửa số 90 sau này. Hai bên thống nhất: ông Khải dành một lối đi rộng 2,5 m, dài 18 m dọc ranh phía tây thửa số 88, nối từ đường thôn vào thửa số 90, có sơ đồ kèm theo. Lối đi được sử dụng lâu dài cho việc đi lại, vận chuyển vật liệu xây dựng, đặt đường ống nước và dây điện. Bên được sử dụng đã đền bù cho ông Khải một khoản 40 triệu đồng. Không bên nào được xây dựng, đặt vật cản làm thu hẹp lối đi.

Điểm quan trọng nhất của mẫu là câu "và người nhận chuyển nhượng thửa số 90 sau này": nó cho thấy lối đi gắn với thửa đất, không chỉ với người chủ hiện tại. Kèm theo sơ đồ có kích thước, để khỏi cãi nhau lối đi rộng hai mét hay ba mét.

Ví dụ và những lỗi người mua đất trong ngõ hay mắc

Ví dụ giả định: Anh Đức mua mảnh đất 130 m² cuối một ngõ cụt rộng chừng hai mét, giá thấp hơn đất mặt đường gần một nửa. Lên xã mới biết đoạn ngõ ngoài cùng nằm trong sổ của nhà ông Khải. Anh đề nghị người bán và ông Khải lập thoả thuận lối đi có chứng thực trước khi trả đợt lớn. Ông Khải đồng ý với một khoản đền bù nhỏ. Hai năm sau ông Khải bán nhà, chủ mới định xây tường ra sát lối đi; văn bản thoả thuận giữ cho ngõ nguyên bề rộng.

Lỗi: mua vì rẻ mà không hỏi vì sao rẻ. Đất trong ngõ rẻ thường vì lối vào hẹp, không chắc, hoặc khó xây. Hỏi rõ rồi mới quyết định giá đó có xứng không.

Lỗi: tin rằng "ngõ này cả xóm đi mấy chục năm rồi". Đi lâu không biến đất của nhà bên thành đường công cộng. Chỉ bản đồ địa chính và giấy tờ mới trả lời được.

Lỗi: không tính chuyện vận chuyển khi xây. Ngõ hẹp làm tăng chi phí vận chuyển vật liệu và có thể gây va chạm với các nhà trong ngõ trong thời gian thi công.

Lỗi: tự mở rộng ngõ bằng cách lấn vào đất nhà bên. Đó là lấn chiếm, dễ thành tranh chấp ngay từ ngày đầu về ở. Muốn mở rộng thì thoả thuận, đền bù và lập văn bản. Nếu đã có bất đồng, mời tổ hoà giải ở thôn, hoặc hỏi luật sư trên AI Cố Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Mua đất không có lối đi riêng có được cấp sổ và xin phép xây không?

Thửa đất đã có sổ thì vẫn chuyển nhượng được, nhưng việc tách thửa, xin phép xây có thể vướng nếu không có lối đi hợp lệ theo quy định của tỉnh. Hỏi xã trước và làm rõ quyền lối đi bằng văn bản trước khi mua.

Nhà bên chặn lối đi nhờ thì người mua đất phía trong làm gì?

Trước hết nói chuyện và mời tổ hoà giải ở thôn. Nếu mảnh đất bị vây bọc không có lối ra đường công cộng, Bộ luật Dân sự 2015 cho phép yêu cầu mở lối đi hợp lý và đền bù; không thoả thuận được thì yêu cầu toà án giải quyết.

Ngõ rộng bao nhiêu thì xây nhà được?

Không có một con số chung cho cả nước. Yêu cầu về lối đi khi tách thửa và chỉ giới xây dựng ở ngõ nhỏ do quy định của tỉnh và quy hoạch khu vực. Hỏi bộ phận địa chính xây dựng của xã nơi có đất.

Thoả thuận lối đi có cần công chứng không?

Nên công chứng hoặc chứng thực để có giá trị chứng minh cao, nhất là khi muốn lối đi gắn với thửa đất cho cả những người chủ sau. Hỏi thêm cơ quan đăng ký xem có ghi nhận được vào hồ sơ địa chính không.

Đất cuối ngõ cụt có nên mua không?

Có thể mua nếu lối vào là đường công cộng hoặc có thoả thuận lối đi rõ ràng, và bạn chấp nhận được việc xe lớn khó vào. Nếu lối vào chỉ là đi nhờ bằng miệng thì nên chờ có văn bản rồi hãy trả tiền.

Ngõ chung của nhiều hộ thì sửa, đổ bê tông ai chịu tiền?

Do các hộ dùng chung thoả thuận, thường chia theo số hộ hoặc theo chiều dài đoạn ngõ mỗi hộ dùng. Nên hỏi trước khi mua xem ngõ đang có khoản đóng góp nào, và có ai đang bất đồng về việc chia tiền không.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138