DienTho.comĐiền Thổ
Đất ở trên sổ: loại đất và ký hiệu

Ký hiệu loại đất trên sổ nhà ở: đọc ONT, CLN, BHK, NTS, TMD và chữ "T" ở sổ cũ

Bảng tra những ký hiệu hay gặp trên sổ của một thửa có nhà ở: ONT, ODT, CLN, BHK, NTS, TMD, SKC, ký hiệu cũ, và mỗi ký hiệu cho phép gia đình làm gì.

Two Vietnamese sisters sit cross-legged on a bamboo bed under a tiled porch, heads bent over a folded pink booklet, viewed from above and behind, warm midday shade

Một thửa có nhà ở ở nông thôn thường chỉ mang vài ký hiệu: ONT hoặc ODT cho phần đất ở, CLN hoặc BHK cho phần vườn, NTS cho phần ao, đôi khi TMD nếu gia đình từng đăng ký đất kinh doanh. Biết ký hiệu nào là "được làm nhà", ký hiệu nào là "phải chuyển mục đích trước" là đủ để đọc phần lớn các sổ trong làng.

Bảng dưới gom những ký hiệu hay gặp trên thửa nhà ở, kèm việc gia đình được làm với từng phần. Phần sau nói về ký hiệu cũ ở sổ cấp từ những năm 1990, cách đọc khi một thửa có ba bốn ký hiệu, và những câu nên hỏi khi ký hiệu trên sổ không khớp với hiện trạng. Ký hiệu đầy đủ của mọi loại đất nằm trong văn bản hướng dẫn hồ sơ địa chính hiện hành; ở đây chỉ chọn những mã chủ hộ thực sự gặp.

Bảng tra ký hiệu hay gặp trên thửa có nhà ở

Đọc từ trái sang phải: ký hiệu, tên đầy đủ, rồi điều gia đình được làm ngay với phần đó. Cột cuối nói chuyện cần lưu ý nhất.

Ký hiệuTên loại đấtLàm nhà ngay được khôngLưu ý
ONTĐất ở tại nông thônĐượcLâu dài; xem diện tích ghi cạnh, không phải cả thửa
ODTĐất ở tại đô thịĐượcLâu dài; thường phải xin phép xây dựng
CLNĐất trồng cây lâu nămKhôngVườn cây ăn quả, cây lâu năm; muốn làm nhà phải chuyển sang đất ở
BHKĐất bằng trồng cây hằng năm khácKhôngVườn rau, màu; cũng phải chuyển mục đích
NHKĐất nương rẫy trồng cây hằng năm khácKhôngGặp ở vùng đồi núi, ít thấy trong thửa nhà ở
NTSĐất nuôi trồng thuỷ sảnKhôngAo trong thửa; san lấp làm nhà phải chuyển mục đích trước
TMDĐất thương mại, dịch vụKhông phải đất ởThường có thời hạn; dùng cho cửa hàng, cơ sở dịch vụ
SKCĐất cơ sở sản xuất phi nông nghiệpKhông phải đất ởXưởng, cơ sở sản xuất; có thời hạn
LUC, LUKĐất chuyên trồng lúa, đất trồng lúa còn lạiKhôngÍt khi nằm chung thửa nhà ở; chuyển sang đất ở bị kiểm soát rất chặt

Hai mã đầu là đất ở; mọi mã khác trong bảng đều không phải đất ở dù nằm sát nhà. Ký hiệu cụ thể có thể được điều chỉnh khi Bộ quản lý đất đai ban hành hướng dẫn mới; khi thấy mã lạ, cứ hỏi văn phòng đăng ký đất đai, đừng đoán.

Ký hiệu cũ trên sổ cấp những năm 1990 và đầu 2000

Sổ đỏ đời đầu viết tay hoặc đánh máy, ký hiệu loại đất chưa thống nhất như bây giờ. Đất ở thường được ghi bằng chữ "T" (thổ cư) hoặc viết hẳn chữ "Thổ cư", "Đất ở". Vườn có khi ghi chữ "Vườn" hoặc một chữ viết tắt riêng của địa phương thời ấy; ao ghi chữ "Ao". Mỗi nơi một kiểu, có sổ ghi gộp "Thổ cư + vườn" mà không tách diện tích. Gặp chữ viết tắt không rõ nghĩa, đừng tự suy ra, hãy hỏi cán bộ địa chính tra lại sổ mục kê của thời điểm cấp.

Những ký hiệu cũ đó vẫn được pháp luật thừa nhận theo nghĩa của thời điểm cấp. Khi gia đình làm thủ tục tách thửa, tặng cho, chuyển nhượng hay xin cấp đổi, cơ quan đăng ký sẽ quy đổi sang ký hiệu hiện hành. Chữ T thường thành ONT hoặc ODT; "Vườn" thường thành CLN hoặc BHK tuỳ thực tế trồng cây lâu năm hay cây hằng năm.

Chỗ hay vướng nhất là sổ ghi gộp. Ví dụ sổ cũ chỉ ghi "Thổ cư + vườn: 600 m²". Khi cấp đổi, cơ quan đăng ký phải xác định bao nhiêu mét là đất ở theo giấy tờ gốc và quy định công nhận đất ở có vườn ao. Kết quả có khi cả 600 m² là đất ở, có khi chỉ một phần. Trước khi nộp hồ sơ cấp đổi, nên tìm lại mọi giấy tờ gốc như quyết định giao đất, sổ mục kê cũ, biên lai nộp tiền, vì chúng quyết định con số đất ở được ghi.

Thửa có ba bốn ký hiệu: đọc theo thứ tự nào

Bước một, cộng các dòng. Tổng các dòng loại đất phải bằng diện tích thửa. Ví dụ giả định: ONT 300 m², CLN 420 m², NTS 180 m², tổng 900 m². Nếu cộng không khớp, có thể sổ ghi thêm phần sử dụng chung hoặc phần không được công nhận, đọc tiếp dòng ghi chú.

Bước hai, xem thời hạn từng dòng. Phần đất ở ghi lâu dài. Phần vườn và ao thường ghi một năm hết hạn hoặc chữ "lâu dài" tuỳ nguồn gốc. Ghi khác nhau là bình thường.

Bước ba, xem nguồn gốc từng dòng. Có sổ ghi phần đất ở "Công nhận như giao đất có thu tiền sử dụng đất", phần vườn "Công nhận như giao đất không thu tiền". Dòng nguồn gốc cho biết phần nào đã coi như đã nộp tiền sử dụng đất.

Bước bốn, đối chiếu với sơ đồ. Phần lớn sổ không vẽ ranh giữa đất ở và vườn trong cùng thửa, chỉ vẽ ranh thửa. Nếu sơ đồ có đường nét đứt chia khu ONT, đó là thông tin quý, ghi chép lại.

Bước năm, xem trang biến động. Số trên trang đầu có thể đã thay đổi vì chuyển mục đích một phần, tách thửa hay thu hồi làm đường. Số đúng hiện tại là số ở dòng biến động cuối cùng.

Ký hiệu trên sổ khác hiện trạng: ba trường hợp thường gặp

Trường hợp thứ nhất: sổ ghi NTS nhưng ao đã san lấp từ lâu, giờ là sân và nhà kho. Về pháp lý phần đó vẫn là đất nuôi trồng thuỷ sản cho tới khi được chuyển mục đích. Xây nhà ở lên đó là sử dụng đất không đúng mục đích. Muốn hợp thức, gia đình nộp hồ sơ chuyển mục đích nếu phù hợp kế hoạch sử dụng đất, và tuỳ trường hợp có thể bị xử lý vi phạm phần đã làm.

Trường hợp thứ hai: sổ ghi CLN cho cả phần vườn nhưng gia đình chỉ trồng rau. Điều này không gây hậu quả gì đáng kể; cây lâu năm hay cây hằng năm đều là đất nông nghiệp. Chỉ khi cấp đổi hoặc chuyển mục đích, việc xác định đúng loại mới ảnh hưởng tới cách tính tiền.

Trường hợp thứ ba: sổ ghi ONT nhưng thực tế là bãi đất trống chưa làm nhà. Không sao cả. Đất ở không bắt buộc phải có nhà; gia đình có thể để trống, trồng cây, làm sân phơi, vẫn giữ nguyên loại đất. Chỉ cần nộp thuế đất ở hằng năm nếu thuộc diện phải nộp.

Câu nên hỏi khi thấy ký hiệu lạ hoặc không hiểu

Mang sổ lên bộ phận một cửa hoặc văn phòng đăng ký đất đai và hỏi theo thứ tự này để không bị trả lời vòng vo:

  • Ký hiệu này là loại đất gì theo quy định hiện hành, có phải đất ở không?
  • Phần đất mang ký hiệu này có thời hạn đến năm nào, hết hạn thì gia đình phải làm gì?
  • Phần này có được xây nhà ở, xây chuồng trại, làm nhà kho không?
  • Nếu muốn chuyển phần này sang đất ở, thửa có nằm trong kế hoạch sử dụng đất cho phép chuyển không?
  • Sổ cũ ghi ký hiệu cũ, khi cấp đổi sẽ ghi lại là gì, có ảnh hưởng gì tới diện tích đất ở không?

Ghi câu trả lời ra giấy, ghi ngày và tên bộ phận đã hỏi. Lần sau đến làm hồ sơ, đưa lại tờ ghi chép giúp cuộc nói chuyện ngắn hơn nhiều.

Nếu cán bộ trả lời rằng cần tra thêm hồ sơ lưu, bạn có thể nộp đơn đề nghị cung cấp thông tin đất đai theo thủ tục của địa phương. Câu trả lời bằng văn bản có ích khi sau này gia đình bàn chuyện chia đất hay khi người mua hỏi lại.

Lỗi hay gặp khi đọc ký hiệu

Mấy nhầm lẫn sau đây khiến gia đình tính sai kế hoạch làm nhà hoặc trả giá sai khi mua đất:

  • Đọc CLN thành "đất ở lâu năm". CLN là cây lâu năm, không liên quan gì tới đất ở.
  • Tưởng TMD là đất ở loại tốt hơn. TMD là đất thương mại, dịch vụ, thường có thời hạn; nhà ở xây trên TMD không giống nhà trên đất ở.
  • Bỏ qua ký hiệu ao. Ao đã lấp vẫn mang NTS trên sổ, mua về xây ngay là vướng.
  • Cộng thêm diện tích sử dụng chung vào phần riêng. Lối đi chung ghi riêng, không phải của riêng nhà mình.
  • Tin bản vẽ của thợ đo tư nhân hơn sổ. Bản vẽ chỉ có giá trị tham khảo cho tới khi được cơ quan đăng ký xác nhận.

Đọc đúng ký hiệu chỉ mất vài phút, nhưng nó quyết định cả chục năm sau gia đình làm gì được trên mảnh đất. Gặp chỗ không chắc, hỏi trước rồi mới làm.

Ký hiệu trên sổ, trên bản đồ địa chính và trên trích lục

Cùng một thửa đất, ký hiệu loại đất xuất hiện ở ba chỗ: trên giấy chứng nhận gia đình cầm, trên bản đồ địa chính lưu ở xã và văn phòng đăng ký đất đai, và trên trích lục thửa đất mà bạn xin khi cần làm hồ sơ. Bình thường ba chỗ này phải khớp nhau. Khi không khớp, sổ của bạn là căn cứ pháp lý về quyền, còn bản đồ và trích lục là dữ liệu của cơ quan quản lý cần được chỉnh cho đúng.

Trên bản đồ địa chính, thửa nhiều loại đất thường ghi ký hiệu ghép, ví dụ "ONT+CLN", kèm số thửa và diện tích cả thửa, không tách từng phần. Trích lục thì thường ghi đủ từng loại đất và diện tích, giống trên sổ. Vì vậy nếu chỉ nhìn bản đồ ở nhà văn hoá thôn, bạn sẽ không biết đất ở bao nhiêu mét.

Khi đi mua đất hoặc chuẩn bị tách thửa, nên xin trích lục mới nhất thay vì chỉ dựa vào bản sao sổ người khác đưa. Trích lục phản ánh dữ liệu đang lưu, có thể đã cập nhật những biến động mà bản sao cũ chưa có. Nếu thấy ký hiệu trên trích lục khác sổ, đề nghị cơ quan đăng ký giải thích bằng văn bản trước khi làm bước tiếp theo.

Câu hỏi thường gặp

Ký hiệu nào trên sổ là đất ở?

Chỉ có hai ký hiệu là đất ở: ONT cho đất ở tại nông thôn và ODT cho đất ở tại đô thị. Sổ cũ có thể ghi chữ T hoặc chữ thổ cư. Mọi ký hiệu khác như CLN, BHK, NTS, TMD đều không phải đất ở.

Đất CLN có được xây nhà ở không?

Không. CLN là đất trồng cây lâu năm, thuộc nhóm đất nông nghiệp. Muốn làm nhà ở trên phần này phải làm thủ tục chuyển mục đích sang đất ở, phù hợp kế hoạch sử dụng đất của địa phương và nộp tiền sử dụng đất theo quy định.

Sổ ghi chữ T có cần đổi sang ONT không?

Không bắt buộc đổi ngay, sổ cũ vẫn có giá trị. Khi gia đình làm thủ tục biến động như tách thửa, tặng cho, chuyển nhượng hoặc tự đề nghị cấp đổi, cơ quan đăng ký sẽ ghi lại theo ký hiệu hiện hành.

Đất TMD khác đất ở chỗ nào?

Đất TMD dùng cho hoạt động thương mại, dịch vụ, thường có thời hạn sử dụng, giá tính tiền khác đất ở và không dùng để xây nhà ở cho gia đình như đất ở. Đất ở thì lâu dài, dùng để ở và các công trình phục vụ đời sống.

Ao trong thửa đã lấp thì trên sổ có tự đổi thành đất ở không?

Không. Lấp ao chỉ thay đổi hiện trạng, loại đất trên sổ vẫn là đất nuôi trồng thuỷ sản cho tới khi được cơ quan có thẩm quyền cho chuyển mục đích và cập nhật lên sổ. Xây nhà trước khi chuyển là vi phạm.

Một thửa có nhiều ký hiệu thì thuế đất tính thế nào?

Phần đất ở chịu thuế sử dụng đất phi nông nghiệp theo diện tích và giá đất ở. Phần đất nông nghiệp đi kèm tính theo chính sách thuế đất nông nghiệp, hiện nhiều trường hợp được miễn. Thông báo thuế hằng năm thường chỉ ghi phần đất ở.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138